İçeriğe geç

Charlie’nin Çikolata Fabrikası — Kitap ve Film Üzerine

Mesleğim sebebiyle çocuk kitaplarını okumak ve çocuklarım için uygun olup olmadıklarına karar vermek durumundayım. İçinde argo kelimeler var mı, şiddet içeriyor mu, bir ideolojiden bahsedip göze parmak sokuyor mu diye dikkatle okuduktan sonra uygun bulduğumda çocuklarıma tavsiye ederim.

Charlie’nin Çikolata Fabrikası da aslında uygunluğunu kontrol etmek için elime alıp, içinde sürüklendiğim, basit anlatımıyla beni çeken bir kitap oldu. 1964 yılında yayımlanan kitap, daha sonra iki sefer de sahneye aktarıldı. Ben önce Johnny Depp’li 2005 yapımı filmini izlemiştim.Şimdi kitabı da okuyunca birçok noktada kitaba bağlı kalmasına rağmen bazı yerlerde kitaptan ayrıldığını da gördüm.

Filmin ilk versiyonu 1971’de Willy Wonka ve Çikolata Fabrikası adıyla müzikal türüyle gösterime girdi. İkinci yapımı ise 2005 yılında Tim Burton yönetmenliğinde vizyondaydı.

Filmde The Good Doctor ve Bates Motel dizilerinden tanıdığımız Freddie Highmore bulunuyor küçük Charlie olarak. Küçüklüğünü görmek çok garip hissettirdi bana dizilerden sonra.. Willy Wonka karakterini ise Johnny Depp canlandırıyor. Filmin yönetmeni Tim Burton’un o zamanlar eşi olan, daha sonra Harry Potter filmlerinde Bellatrix karakterini canladıracak olan Helena Bonham Carter ise Charlie’nin annesi olarak karşımıza çıkıyor. Annasophia Robb ise Violet rolünde. Benim çok şaşırdığım, Veruca’yı oynayan Julie Winter bu filmden sonra oyuncu olmak istemediğine karar vererek Londra’ya taşınmış. Halbuki oyunculuğu çok başarılıydı.

Kitabın ve filmin konusundan bahsedersek; Charlie zorluklar içinde yaşayan yoksul bir ailenin çocuğudur. Ailesiyle birlikte, tüm dünyanın merak ettiği ve yıllardır gizli bir şekilde faaliyet sürdüren Willy Wonka Çikolata Fabrikası’nı gören bir barakada yaşarlar. Bir gün fabrikanın sahibi çikolata kutularının içine 5 altın bilet saklayarak, bu biletleri bulan 5 çocuğu fabrikaya davet edeceğini ilan eder. Şımarık bir zengin kızı olan Veruca, açgözlü ve doyumsuz Augustus, televizyon ve şiddet bağımlısı Mike, hırslı ve ukala Violet ve yoksul çocuğumuz Charlie fabrikada bir keşfe çıkarlar.

Oompa Loompa

Filmdeki çocuk oyuncular inanılmaz başarılıyken, ebeveynler o kadar da gerçekçi gelmedi bana açıkçası. Johnny Depp’in şekilden şekile giren oyunculuğuna hiç sözüm olamaz, bu role daha uygun bir oyuncu düşünemiyorum ben. Charlie’yi film boyunca ne kadar sevimli görüyorsanız, diğer dört çocuk istemsizce gözünüze sevimsiz geliyor. Buradan bile oyunculuklarının ne kadar başarılı olduğunu görebiliriz. Oompa Loompa’ları oynayan Deep Roy ise müthiş bir iş çıkarmış.

Filmde Scissorhands filmine benzer noktalar yakalamak mümkün, aynı yönetmenin elinden çıktığı için yönetmenin tarzını görebiliyorsunuz. Fabrikanın görünüşü, Wonka’nın yalnızlığı, fabrika açılırken kurdele kesme sahnesi gibi benzerlikler bulunuyor.

Kitabın çocuk kitabı olduğuna 10-14 yaş arası için çok uygun olduğunu düşündüğüm halde film için aynı şeyi tam olarak söyleyemedim. Belki 15 yaş üstü için daha uygun olabilir. Fakat bence daha çok yetişkinlerin, özellikle ebeveynlerin izlemesi gereken bir film.. Bu noktadan sonra spoiler bulunacak, şimdiden söylemiş olayım..

Willy Wonka’nın Çocukluğu

Filmin çocuklar için neden uygun olmadığını açıklamak isterim. Öncelikle Willy’nin çocukluk aşaması biraz ürkütücü gelebiliyor çocuklara, ayrıca en başta fabrika açılırken oyuncakların yanması da korkutabilir onları. Daha sonra da çocukların yaşadıkları talihsizlikler, çikolata ve şeker özendirmesi (her ne kadar aşırı kullandırarak çirkinleştirmeye çalışmış olsa çocuk aklıyla bu şekilde algılanmaz bence), film rengarenk olmasına rağmen karakterlerin karanlık tarafları uygun olmadığını düşündürdü bana. Ayrıca filmdeki Duft Punk göndermeleri, 2001 Space Odyssey esprilerini çocukların anlayabileceğini düşünmüyorum 😀

Detaylara dikkat ettiğinizde bazı rahatsız edici sahneler de göze çarpabiliyor, rastgele koyulmuş olsalar bile, bir çocuk filmi için gerekli olmayan sahneler de var(kırbaçlanan inekler, yolunan kuzular, Charlie’nin kendisine ait olmayan bir parayı kullanması gibi). Bunlar, izleyebilecek kişilerin yaş ortalamasının biraz daha yükselmesini gerektiriyor.

Filmde çocukların başına gelen bazı durumlar söz konusu. Bu anlamda da küçük çocukların algılaması zor olacağı için yaşananları cezalandırmak olarak algılayabilir ve çocuklara zarar verildiğini düşünebilirler.. Fakat bu durumlarda aslında çocuklara zarar verilmediğini konuşmalardan anladığımız için 15 yaş üstü daha bilinçli olarak izlerse sorun olmayacağını düşünüyorum. En azından çocukların kendilerini o duruma düşürdüğünü ve geçici bir durumda olduklarını fark edebiliriler.

Filmi ebeveynlerin izlemesini isteme sebebimi de şöyle anlatmak isterim: bence film çocuklar üzerinden yetişkinleri konu alıyor gibiydi. Özellikle ebeveynlerin izlemesini isteme sebebim de, filmde ve kitapta da aynı şekilde ebeveynlerin davranışlarının sonuçları görülüyor bariz bir şekilde. Charlie dışındaki diğer çocuklara baktığımızda mesela Veruca; şımarık bir çocuk olmasının sebebinin ailesinin her istediğini yapması olduğu filmde açıkça görülüyor. Ya da Violet’e baktığımızda, çok hırslı bir çocuk, bunun sebebi de yine annenin kendi başarısızlıkları sonucunda çocuğunu bir proje gibi yetiştirmeye çalışması olduğunu görüyoruz.. Mike ise zeki bir çocuk olmasına rağmen şiddet eğilimi bulunan bir çocuk, çünkü ailesiyle iletişim kuramıyor, ailesiyle yaşadığı bu iletişimsizlik Mike için öfke sorunlarına yol açıyor. Augustus’un ise kötü beslenmesine izin veren hatta bunu destekleyen bir ailesi var. Yani çocukların davranışlarının sorumlusunun aile olduğu kolaylıkla anlaşıyor. Neden cezayı çocuklar çekiyor derseniz, çünkü iyi yetişmemiş bireylerin sonunda, aileleri değil kendileri sonuçlarına katlanmak zorunda kalıyor, aç gözlülüklerinin hırslarının doyumsuzluklarının kurbanı yine KENDİLERİ oluyorlar. Bu yüzden film, günümüz ebeveynlerine kendilerini dışarıdan görme imkanı sağlıyor.

Charlie’nin Ailesi

Uygun yaştaki çocuklar izlediğinde ise hikayeye göre, iyi huylu, uysal ve merhametli olursanız güzel şeyler karşınıza çıkabilir mesajı veriyor.. Aynı zamanda aile kavramını da güzel işlediğini düşünüyorum. Bu uysal olma durumunu sisteme uyumlu olmak ve kapitalist düzene boyun eğmek olarak algılayan insanlar var fakat ben bu şekilde algılamadım. Doğru olanı yapma davranışını pekiştirdiğini, aile sevgisini ön planda tuttuğunu fark ettim daha çok. Kibirin, aç gözlülüğün, doyumsuzluğun ve şiddet eğiliminin ne kadar yanlış olabileceğini ve masumiyetin güzelliğini başarılı bir şekilde yansıtmış. Charlie ve diğer çocuklar arasındaki farklar bana Harry Potter filmindeki Harry ve kuzeni Dudley arasındaki farklılıkları anımsattı. 😀

Ayrıca kitapta tasvir edilen çikolata şelaleleri, şekerden çiçekler, yenebilir çimler o kadar güzel perdeye aktarılmış ki, inanılmaz bir masal dünyasına girmiş gibi hissediyorsunuz.

Altın Bilet

Charlie’nin sadece doğum günlerinde aldığı tek parça çikolatayı tüm ailesiyle paylaşma sahnesinde boğazım düğümlendi, durdurup ağlamak istedim. Hele ki dedesinin, altın bileti para karşılığında satma düşüncesine rest çeken hali beni çok duygulandırdı ve tüylerim diken diken oldu. Paranın ne kadar değersiz olabildiğini ve her şey olmadığını da filmin en başında verdi bu şekilde.

“Dünyada yeterince para var. Her gün daha fazlasını basıyorlar. Ama bu altın biletten sadece beş tane var ve hep öyle kalacak. Ancak bir aptal bunu parayla değiş tokuş edebilir. Sen aptal mısın?”

Charlie’nin Çikolata Fabrikası

Kitap ve Film Arasındaki 10 Fark

Willy Wonka
  • Kitaba göre Willy Wonka biraz daha yaşlı ve aksayan bir adam gibi betimleniyor fakat filmde gayet genç ve sağlıklı, biraz da soluk benizli olduğunu görüyoruz.
  • Kitapta Willy Wonka’nın dişçi babasına dair herhangi bir bilgi bulunmuyor. Sanırım bu yönetmen Tim Burton’un aile kavramına değinme çabası sonucu ortaya çıkmış.
  • Willy Wonka filmde biraz daha duygusal ve daha içselleştirilmiş olarak karşımıza çıkıyor. Sürekli ailesiyle ilgili çocukluğuna dönüşler yaşayıp duraksıyor.
Açılış Sahnesi
  • Kitapta fabrika açıldığı gibi, Wonka ile fabrikaya giriş yapılıyor bu yüzden oyuncak sahneleme durumu bulunmuyor, bu yüzden yanma sahnesi kitapta mevcut değil.
Çocuklar ve Aileleri
  • Çocuklar filmde ailelerinden sadece bir kişi ile birlikteyken, kitapta ise iki ebeveyni ile gidiyor.
  • Joe dedemiz filmde Wonka Fabrikasında çalıştığından bahsediyor fakat kitapta böyle bir durum söz konusu bile değil.
  • Charlie’nin doğum günü çikolatasını paylaşarak yeme sahneleri film içinde çok harika bir sahne iken kitapta Charlie paylaşmak istemesine rağmen ailesi onun çikolatasını yemeyi kesinlikle reddediyor.
  • Filmde Charlie yerde bulduğu parayı aldıktan sonra, aldığı ilk çikolatada bileti buluyor fakat kitapta ikinci çikolatayı almak zorunda kalıyor.
  • Mike filmde dahice sistemi çözerek bileti bulurken kitapta zekası ile ilgili bir bilgi verilmiyor. Bileti normal bir şekilde buluyor.
Aile Saadeti
  • Kitabın sonunda fabrikayı Charlie’ye verdiklerinde aile yerinden kalkamayacağı için kabul etmiyor fakat tüm aileyi zorla cam asansöre sıkıştırıp fabrikaya götürüyorlar ve orada birlikte yaşıyorlar. Filmde ise aile evinde yaşamaya devam ediyor ve Charlie fabrika yönetimine destek veriyor.

Bir de minik bir bilgi vermek isterim: İlk filme reklam olması amacıyla Wonka çikolataları gerçekten de satılmış daha sonra Nestle tarafından satın alınarak bir süre daha satılmaya devam etmiş en son satış düşüklüğü sebebiyle üretimi durdurulmuş. Keşke yiyebilseydim diye düşünmüştüm bu bilgiden sonra 🙂

4. sınıf çocukları için kitabını, ortaokul seviyesinden biraz daha büyük olanlar ve ebeveynler için de filmini tavsiye ederim. Bayramda şekerlerle çikolatalarla izlemek için de çok uygun aile temalı hep beraber izlenebilecek bir film olduğunu düşünüyorum. Ben okurken de izlerken de çok keyif aldım. Eğer izleyecek ya da okuyacaksanız sütlü çikolata eşliğinde okursanız çok daha keyifli olacaktır.. Mutlu bayramlar dilerim 🙂

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: